دانشگاه پیام نور

دانشگاه پیام نور شهرستان رامسر

پایان نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی

 

عنوان:

رابطه بین باورهای مذهبی و بحران هویت با سبک های هویت در نوجوانان دختر

 مدارس شهرستان رشت

در فایل دانلودی نام نگارنده و استاد راهنما موجود است

 

سال تحصیلی 96- 1395

 

 

چکیده

هدف پژوهش رابطه بین باورهای مذهبی و بحران هویت با سبک های هویت در نوجوانان دختر مدارس شهرستان رشت می باشد. روش انجام پژوهش، توصیفی – پیمایشی است و جامعه آماری، شامل نوجوانان دختر شهرستان رشت می باشد که با بهره گرفتن از جدول کرجسی و مورگان از طریق شیوه نمونه گیری تصادفی تعداد 150نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. جهت رسیدن به اهداف تحقیق از پرسشنامه های مربوطه متناسب با اهداف تحقیق استفاده شد. جهت سنجش روایی از شیوه روایی محتوایی و پایایی پرسشنامه نیز در کل 89/0 بدست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گرفتن از نرم افزارSPSS  در سطح توصیفی از جداول توزیع فراوانی داده ها و ارائه نمودارهای ستونی و عددی مربوطه و در سطح استنباطی نیز از آزمون آماری همبستگی پیرسون استفاده گردید. نتایج نشان داد که بین باورهای مذهبی و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد. بین بحران هویت و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد. بین باورهای مذهبی و بحران هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد.

کلمات کلیدی: بحران هویت ، سبک های هویت ، دختران، باورهای مذهبی

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                         صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1-  مقدمه. 2

1-2- بیان مسئله. 3

1-3-اهمیت و ضرورت تحقیق. 6

1-4- اهداف تحقیق.. 8

1-4-1- هدف اصلی.. 8

1-4-2- اهداف جزیی.. 8

1-5-مساله های تحقیق. 8

1-5-1- فرضیه اصلی.. 9

1-5-2- فرضیه های فرعی.. 9

1-6- متغیرهای تحقیق. 9

1-6-1-متغیر پیش بین.. 9

1-6-1-متغیر ملاک.. 9

1-7- تعاریف واژه ها و مفاهیم. 10

1-7-1- تعاریف نظری.. 10

1-7-2- تعاریف عملیاتی.. 10

فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق

مقدمه. 13

2-1 باورهای مذهبی.. 14

2-1-1 مفهوم سازی باورهای مذهبی و تعاریف مرتبط.. 14

2-1-2 دین و باورهای مذهبی.. 15

2-1-3 کلام الهی و باورهای مذهبی.. 19

2-1-4 چگونگی پرورش باورهای مذهبی.. 25

2-1-5 باورهای مذهبی و هویت انسانی.. 33

2-1-6 بهترین راهکارهای فرهنگ سازی دینی.. 40

2-2 بحران هویت.. 41

2-2-1 نشانه ها و پیامدهای بحران هویت.. 42

الف. بی برنامگی در زندگی. 43

ب. غفلت از فرصت ها 43

ج. مسؤولیت گریزی.. 43

د. دل مشغولی های بی ارزش… 44

ه. تقلید کورکورانه از دیگران. 44

2-2-2 عوامل بروز بحران هویت.. 45

2-2-3 نوجوان و بحران هویت جهانی.. 46

2-2-4 نظریه های بحران هویت.. 52

2-2-5 نوجوانی و بحران هویت.. 56

2-2-6 عوامل موثر بر بحران هویت.. 57

2-2-7 عزت نفس و رابطه آن با بحران هویت.. 61

2-3 سبک هویت.. 65

2-3-1 سبک هویت و انواع آن. 65

2-3-3 نظریه های سبک هویت.. 69

2-4 پیشینه تحقیق. 77

2-4-1 تحقیقات داخلی.. 77

2-4-2 تحقیقات خارجی.. 79

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

مقدمه. 82

3-1-روش تحقیق. 82

3-2-جامعه آماری.. 82

3-3-شیوه نمونه گیری و حجم نمونه. 82

3-4-شیوه های ابزارهای گرد آوری داده ها 82

3-9-روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 87

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها

4-1- مقدمه. 89

4-2- توصیف داده ها 89

4-2-1-آمار توصیفی مربوط به سن دانش اموزان و معلمان. 89

4-2-2- توصیف داده ها بر اساس شرایط خانوادگی.. 90

4-2-3- آمار توصیفی مربوط به متغیر های پژوهش… 91

4-6- آزمون نرمال بودن داده‌ها 92

4-3- آمار استنباطی.. 93

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

فصل پنجم. 99

بحث و نتیجه گیری.. 99

5-1- خلاصه. 100

5-2-فرضیه های پژوهش… 101

5-3- محدودیت های پژوهش… 108

5-4-پیشنهادهای تحقیق. 110

5-4-1-پیشنهادهای کاربردی.. 112

5-1-2-پیشنهادهای پژوهشی.. 114

منابع و مآخذ. 115

 

 

1-1-  مقدمه

یکی از مهمترین و اساسی ترین مفاهیم علوم اجتماعی و روانشناسی که دلالت ها و آثار مختلف آن، عرصه های مختلف از جمله نظام آموزشی و سیاست گذاری، برنامه ریزی و فعالیت های آن را تحت تاثیر قرار می دهد، مفهوم هویت[1] می باشد. در واقع، باید گفت هویت از جمله مفاهیم بین رشته ای[2] است که در حوزه های مختلفی چون فرهنگ، سیاست، اخلاق، عرفان و حتی اقتصاد مورد توجه قرار گرفته و البته از مفاهیم و مباحث بنیادی در حوزه های علوم روانشناسی و علوم اجتماعی است ( گودرزی، 1390). اهمیت و جایگاه این مفهوم در برنامه های آموزشی و درسی مقطع متوسطه[3]، که نوعاً با نوجوانان و جوانان 13 تا 18 ساله، که در حال گذار از مراحل حساس رشد هویت خود می باشند، از برجستگی بیشتری برخوردار است. چرا که یکی از تکالیف عمده نوجوانان در جامعه، یافتن پاسخی عملی به این سؤال است که من کیستم ؟ دقیقا به همین علت است که یکی از وظایف مهم نظام های آموزشی، کمک به نوجوانان در زمینه رشد موزون و مناسب هویت خود می باشد. در واقع، از نظام آموزش و پرورش انتظار است که به نوجوانان کمک کند تا خود را چنانکه هستند و بدان گونه که می توانند باشند، به درستی بشناسند و شیوه زندگی خود را بر اساس توانایی ها، استعدادها، هدفهای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت و در راستای تحقق باورها و آرزوهایی که دارند، سازماندهی کنند. به بیان دیگر، مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای آموزشی، فرهنگی و ایدئولوژیکی است که می تواند نقش مؤثری در زمینه ایجاد و تثبیت هویت داشته باشد ( صادق زاده، 1387).

 

1-2- بیان مسئله

بر کسی پوشیده نیست که انسان فطرتاً خداجو آفریده شده است و میل و گرایش باطنی به خدا دارد. به عبارتی از آموزه های ذاتی مختص انسان که تعبیر به فطرت میشـود در سه بعد معرفتی و شناختی، گرایشی و توانشی به ترتیب در انسان حس خدایابی و میـل به خداگرایی و توانایی قرب الیاالله وجود دارد که در نهاد آدمی به ودیعه گذاشته شـده است (اکبری،1392 ).چنان که خداوند در قرآن کریم خطاب به پیـامبر اکـرم(ص) میفرمایند: »فَذَکﱢرْ إِنﱠما أَنتمذَکﱢرٌ پیامبر یادآوری کن که تو تنهـا تـذکار دهندهای« این آیه صریحاً بیان میکند که انسان فطرتاً خداجوست و هویت هر فردی با دین و اعتقاد به خدا آمیخته است. البته این امر بالقوه بوده و نیاز به شکوفایی و فعلیـت دارد. همانطور که بین خودشناسی و خداشناسی ملازمه وجود دارد، بین خودفراموشی و خدافراموشی هم ملازمه هست و این حاکی از شناخت فطـری و علـم حـضوری بـه خداست. تفکر دینداری، تفکری است که مبتنی بر یک مذهب باشد. فرد مذهبی مطـابق دستورات پیامبران و شرایع مذهبی به واجبات دینی عمل نمـوده و از محرمـات پرهیـز مینماید. در بعد تعاملی، فرد دارای باورهای مذهبی، خدا را پنـاه خـود دانـسته و بـا او اُنس میگیرد، شادیهایش را موهبت او دانسته و در مشکلات و سـختیهـا از او مـدد میجوید (عسگری و همکاران، 1391).

اهمیت مسأله هویت از آنجا کـه یکـی از عناصـر لازم بـرای انـسجام اجتمـاعی در جامعه است، بیشتر روشن میشود. در فرهنگ معین آمده است: هویت یعنـی: -1 ذات باری تعالی، -2 هستی، وجود؛ -3 آن چه موجب شناسایی شخص باشد و حقیقـت جزئیه یعنی هرگاه ماهیت با تشخص لحاظ شود هویت گویند و گاه بـه معنـی وجـود خارجی است و مراد تشخیص است و هویت گاه بالذات و گاه بالعرض اسـت. در فرهنگ عمید هویت به معنای حقیقت شیء یا شخص که مشتمل بـر صفات جوهری او باشد، اشاره شده است. به یک معنا هویـت عبـارت اسـت از آنچـه سبب تشخص و یا آنچه موجب شناسایی فرد می شـود. اصـطلاح هویت از دهه 1950 رایج شده است. هویت یک ساختار روانی ـ اجتمـاعی اسـت کـه بذر شکلگیری آن در سالهای پیش از نوجوانی پاشـیده مـیشـود. اریکـسون و دیگـر روانشناسان معتقدند، تمایل به هویتیابی از نوجوانی شروع میشود. از مشخـصه هـای اصلی هویت، انتخاب ارزشها، باورها و هدفهای زندگی اسـت، یافته ها نشان میدهد رشد هویت را در حوزه تجربه دینـی مـیتـوان روشن کرد (الیسات و پرات، 2014).

مذهب همواره مورد توجه روانشناسان بوده است. به ویژه در بیش از دو دهه اخیـر و با گسترش مباحث مربوط به روانشناسی، نقش سالم و رو بـه رشـد مـذهب، توجـه بسیاری از روانشناسان را برانگیخته است. مناسک دینـی از جملـه مؤلفه های کلیدی هویت ملی است که هـم توجیـه معنـوی و ذهنـی دارد و هـم جلـوه بیرونی. معنای درونی و نمایش بیرونی مناسک دینـی، هویـت یـک قـوم را از دیگـری متمایز میکند. کمتر مراسم و برنامه ای را میتوان یافت که از نظر قـدمت، حـضور دل، همگانی بودن و هماهنگی بیرونی به پای مناسک و عبـادات دینـی برسـد. در عبـادات، عابدان خود را در پیشگاه موجودی ماورایی حس میکنند و مستقیم و غیرمستقیم بـا آن ارتباط برقرار می کنند. باورهای مذهبی و اعتقـاد بـه وجـود خـدای یگانه در خودشناسی و شکلگیری یک دیدگاه واحد از خود نقش دارد. در همین زمینه تحقیقات نشان داده است که هویت افراد مذهبی تا حدی شکل گرفته است و اعـضای گروه های مذهبی به یک تعریف روشن از خود رسـیدهانـد. بـه عبارتی تحولات اجتماعی و مذهبی نقش مهمی در هویت اساسـی فـرد دارنـد؛ دیـن و هویت دینی دژ محکمی در زندگی مردم و هویت آنان در اروپای مرکزی و شرقی است(تومکا، 2012).

در سوی دیگر مسأله بحران هویت مطرح میشود که ناشی از عوامـل گونـاگونی از جمله ضعف باورهای مذهبی است. در حوزه جامعهشناسی ریشه بحـران هویـت را در جامعه و ساختارهای فرهنگی و در حـوزه روانشناسـی ریـشه آن را در امـور فـردی و روانی فرد جستجو می کنند. انتخاب واژه »بحران هویت« برای انتقال از نوجوانی به بزرگسالی اشاره به حساسیت این دوران دارد، زیرا در ایـن دوران اسـت که فرد یا موفق به تعریفی مناسب و قابل قبول از خود میشود که بـا شـرایط فـردی و محیط اجتماعی او هماهنگ است و یا این که دچار سردرگمی شده و از نظر فردی رنج خواهد برد و تعریف او از خودش با معیارهای اجتماعی در تضاد خواهد بود. انتخـاب واژه بحران همان وضعیت مرزی بـین سـردرگمی و کـسب هویـت، یکپـارچگی و یـا اغتشاش است. بحـران هویـت ممکـن اسـت در هـر مرحلـه ای از زندگی انسان رخ دهد؛ در شرایط اضطرابانگیز و دشوار که هویت شکل یافتـه یـارای کمک به سازگاری با شرایط جدید را ندارد، فرد دچار بحران هویت می شود. از میان روانشناسان، اریکسون به مفهوم هویت، بحـران هویـت و آشـفتگی هویـت تأکید می کند. بحران هویت مفهومی است که او برای توصیف عدم توانایی نوجـوان در قبول نقشی که جامعه از او انتظار دارد، به کار میبرَد. ایـن بحـران بـدان جهـت جـدی است که عدم موفقیت در رویارویی با آن پیامدهای وخیمی دارد. شخصی که فاقد یـک هویت متشکل است، در خلال زندگی بزرگسالیاش با مشکلات متعددی مواجه خواهد شد. عدم موفقیت در شکل دادن به هویت فردی، خود بحرانی ایجاد میکند که بحـران هویت نام دارد (شرفی، 1388).

این حالت سبب میشود وی احساس کنـد منـزوی، تهی، مضطرب و مردد شده است چنان که در طی آشفتگی هویـت، فـرد ممکـن اسـت احساس کند به جای آنکه در حال پیشرفت باشد دچار پسروی اسـت. کلّ بحران هویت با نشانه های افسردگی، اضطراب و شک و تردید تعریف شـده اسـت. با این اوصاف فرد برای خروج از ایـن بحـران بایـستی در پی ارزشهای مثبت و پایدار در فرهنگ، مذهب یا ایدئولوژی خود باشـد تـا از درهـم ریختگی هویت رها شود و هویت اصیل خویش را بازیابد، در پژوهشی نشان داده شـد که فرایند کسب هویت و داشتن ارزشها و اهداف با هم روابط متقابل دارند (دوریـز و همکاران، 2012).

با این تفاسیر در این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این پرسش هستیم که آیا بین باورهای مذهبی و بحران هویت و سبک های هویت در نوجوانان دختر شهرستان رشت رابطه وجود دارد؟

1-3-اهمیت و ضرورت تحقیق

بر اساس تعریفی که گروه بین المللی جامعه شناسی درباره هویت ارائه کرده است، هویت را مجموعه ای از کارهایی می داند که فرد با رضایت خاطر برای استراحت، تفریح یا به منظور توسعه آگاهی ها، فراگیری غیر انتفاعی و مشارکت اجتماعی و داوطلبانه بعد از رهایی از مسائل شغلی، خانوادگی، اجتماعی به آن می پردازد. بر این اساس، اوقات هویت فرصت آزادی است که برای اجرای کاری خاص از آن بهره برداری نمی شود ولی در عین حال می ­تواند ضمن آنکه طیف وسیعی از فعالیت های مختلف را در می گیرد، انتخاب آن نیز برعهده فرد می باشد(هادوی، 1390).

نگرش­ها و گرایش­ها در اوقات هویت که موضوع اصلی این پژوهش را نیز شامل می شود از مسائلی است که تحت تأثیر عوامل مختلفی چون سن، شغل، میزان تحصیلات، علاقه مندی، درآمد، محل زندگی، تعداد اعضای خانواده، میزان دسترسی و. .. قرار می گیرد. با این حال، یکی از اساسی ترین عواملی که از آن به عنوان شالوده اصلی شکل­دهی نگرش ها و گرایش های انسان یاد می شود (هویت)، در سوق دهی فرد در جهت ساخت و پرداخت نگرش­ها و گرایش­ها نسبت به اوقات هویت به عنوان ابزاری کمکی در راستای انتخاب و تجربه نقش­های گوناگون، از اهمیت خاصی برخوردار است. با توجه به تعاریف فوق آیا نمی­توان اوقات هویت را زمان بازگشت به خود، به دور از تعهدات فردی، شغلی و اجتماعی نامید. به عبارت دیگر میزان درک فرد از مفهوم «من»، تصویر توانمندی­ها فردی است که او را به سمت و سوی انتخاب و یا حتی عدم انتخاب فعالیت مورد نظر در زمان هویت سوق می دهد. انتخاب نقش و نحوه حضور در آن توسط افراد، از مهمترین رویکردهای عملی به منظور تلاش برای شکل­ گیری هویت و رهایی از بحران آن می باشد. از این روست که حضور فرد در برنامه ­های از پیش تعیین شده هویتی که معمولا بر اساس علاقه و انتخاب انجام می گیرد می تواند کارکردهای ذیل را با توجه به نتایج ارائه شده از سوی سیگلمن به دنبال داشته باشد:

  • حضور در نقش ها و کسب تجربیات مختلف از آن ها
  • ارتقاء رشد شناختی نسبت به خود، محیط و. ..
  • درک گستره فرهنگی و اجتماعی جامعه و جایگاه فرد در این گستره
  • دستیابی به بصیرتی مشخص نسبت به توانمندی ها و استعداد های فردی
  • فراهم شدن الگوهای مثبت «فرامن» به منظور مقایسه و اثر­پذیری (عدم توجه به برنامه ریزی اوقات هویت و بی توجهی به آن می تواند این الگو را به یک الگوی منفی تبدیل کند).
  • شناسایی عوامل تشویقی و بازدارنده در راستای موفقیت های فردی و اجتماعی

در بررسی رابطه میان هویت و نگرش و گرایش اوقات هویت، هنگامی که با هویت های شکل گرفته روبرو هستیم، به این معنا که افراد دارای درکی مشخص نسبت به خود، چیستی خود و دیگران دارند، استفاده بهینه از هویت­هایی که در آن­ها هدف اصلی رشد و شکوفایی است نیز پیش ­بینی می شود. این در حالی است که حالت عکس آن نیز امکان پذیر است. افرادی که در بحران هویتی به سر برده و یا بر اساس انواع هویتی مارسیا، دارای هویتی سردرگم هستند، درباره آن­ها دو رویکرد نسبت به نحوه پاسخگویی به فعالیت های هویتی پیش ­بینی می­ شود:  اول اینکه برای پاسخگویی به سئوالات بسیاری که در ذهن آن­ها بدون پاسخ مانده است و رهایی از بحران، سعی در آزمایش نقش­های گوناگون داشته و بی­آنکه پاسخ لازم را بیابند آن را رها می کنند. در حالت دوم، فعالیت های گوناگون برای فرد هیچ عکس­العمل درونی و پاسخ مثبت به همراه نداشته و رویکرد فرد، اجتناب و حتی بی ­تفاوتی است. بنابراین تشکیل هویت که همان فرایند رسیدن به شخصیت وحدت یافته بزرگسالی است نیاز به توجه هر چه بیشتر داشته و به طور غیر مستقیم بافت مفهومی فرهنگ یک جامعه را بر مبنای هویت اجتماعی افراد رقم می­زند. آنچه مسلم است ورود معضلات فرهنگی و اجتماعی مانند پوچ گرایی، غرب زدگی، مدگرایی، پانکیسم، هیپی گری، گرایش به اعتیاد و بی بندوباری و. .. که در میان جمعیت جوان جامعه قابل مشاهده است، حاصل عدم برنامه ریزی دقیق فرهنگی بر پایه اصول و کارکردهای امروزی جامعه می باشد(عسگریو همکاران، 1391).

1-4- اهداف تحقیق

1-4-1- هدف اصلی

بررسی رابطه بین باورهای مذهبی و بحران هویت با سبک های هویت در نوجوانان دختر شهرستان رشت

1-4-2- اهداف جزیی

تعیین رابطه بین  باورهای مذهبی و بحران هویت نوجوانان دختر

تعیین رابطه بین  باورهای مذهبی و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد.

تعیین رابطه بین  بحران هویت و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد.

1-5-مساله های تحقیق

آیا بین باورهای مذهبی و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد؟

آیا بین بحران هویت و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد؟

آیا بین باورهای مذهبی و بحران هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد؟

1-5-1- فرضیه اصلی

بین باورهای مذهبی و بحران هویت با سبک های هویت در نوجوانان دختر شهرستان رشت رابطه معنی دار وجود دارد.

1-5-2- فرضیه های فرعی

بین باورهای مذهبی و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد.

بین بحران هویت و سبک های هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد.

بین باورهای مذهبی و بحران هویت نوجوانان دختر رابطه وجود دارد.

 

 

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

تعداد صفحات :  123

قیمت :  40 هزار تومان

 

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 parsavahedi.t@gmail.com[add_to_cart id=159373]

—-

پشتیبانی سایت :       

*         parsavahedi.t@gmail.com